Tam Thanh Tam Cảnh Tam Bảo Thiên Tôn là nơi ngự 3 vị thần tối cao của Đao giáo.  Nguyên Thủy Thiên Tôn cư ngụ tại Ngọc Thanh Thánh Cảnh, Thanh Vi Thiên Cung. Linh Bảo Thiên Tôn ngự Thượng Thanh Chân Cảnh, Vũ Dư Thiên Cung. Đạo Đức Thiên Tôn ngự Thái Thanh Tiên Cảnh, Đại Xích Thiên Cung.

Tiên tượng Tam Thanh Đạo Tổ tại thegioitamlinh.vn

1. Đại La Đạo Bảo Ngọc Thanh Nguyên Thủy Thiên Tôn

Ngày 22 tháng 12 Tây lịch, nhằm ngày 10/11 Nông lịch, dịp Đông Chí – Thánh đản vị tối cao tôn thần của Đạo giáo – Đại La Đạo Bảo Ngọc Thanh Nguyên Thủy Thiên Tôn. Nguyên Thủy Thiên Tôn hiển xuất từ đời đời, trước thuở hồng mông hỗn độn, cư ngụ tại Ngọc Thanh Thánh Cảnh, Thanh Vi Thiên Cung. Theo đó, Linh Bảo Thiên Tôn ngự Thượng Thanh Chân Cảnh, Vũ Dư Thiên Cung. Đạo Đức Thiên Tôn ngự Thái Thanh Tiên Cảnh, Đại Xích Thiên Cung. Ba vị tổng xưng Tam Thanh Tam Cảnh Tam Bảo Thiên Tôn. 
Trong “Tùy thư – Kinh tịch chí tứ” đề cập Nguyên Thủy Thiên Tôn “sinh vu Thái Nguyên chi tiên”. Đồng thời, Thiên Tôn chi thể “trường tồn bất diệt”, vào kì thiên địa sơ khai, Ngài thệ nguyện hoằng thâm, dùng chí Chân diệu Đạo khai độ quần mê. Tùy vào các thời Diên Khang, Xích Minh, Long Hán, Khai Hoàng, Thiên Tôn diễn giáo, hóa độ chư vị thần tiên thượng phẩm. Trong đó có cả Thái Thượng Lão Quân, Thái Thượng Trượng Nhân, Thiên Hoàn Chân Nhân, Ngũ Phương Ngũ Đế, Tam Quan Ngũ Lão, Cửu Phủ Tứ Ti,…
Trong “Thái Huyền Chân Nhất Bản Tế Kinh” giải thích danh xưng Ngài rằng: Vô tông vô thượng, là cội căn của vạn vật vạn nhân, nên xưng “Nguyên Thủy”. Bậc Chí Chân ấy, nắm giữ guồng quay Tạo Hóa, vận đạo cực tôn, hóa hiện Tam Thanh, ngự nơi thiên thượng, nên xưng “Thiên Tôn”. Quả thế, Ngọc Thanh, Thượng Thanh, Thái Thanh là đại biểu cho quy luật “Đạo sinh Nhất, Nhất sinh Nhị, Nhị sinh Tam, Tam sinh Vạn Vật”. Nguyên Thủy Cao Tôn có từ muôn thuở muôn đời, trước cả thời không. Ngài là Đấng khởi nguyên, là Cha già sinh ra Chúng thánh cùng mọi loài thụ tạo, là Chí Chân Đạo Bảo vậy!
Tam Thanh Triều Khoa viết: “Hỗn đỗng Thái Vô nguyên; Hóa sinh Thiên Bảo Quân; Trị Ngọc Thanh Cảnh, Thanh Vi Thiên Cung; Kì khí Thủy Thanh; hiệu Nguyên Thủy Thiên Tôn; Diễn Đỗng Chân nhất thập nhị bộ tôn kinh”. Nguyên Thủy Thiên Tôn từ vô lượng kiếp số, dụng Huyền Đạo giáo hóa chúng sinh, diễn thuyết 12 bộ Đỗng Chân, xưng "Đỗng Chân Giáo Chủ". Đỗng Chân Bộ, thâm lý áo tàng, ẩn chứa huyền cơ, tao thiên lập địa, chân nhất bất tạp, nên xưng là "Chân" vậy. Trong “Lịch Đại Thần Tiên Thông Giám” xưng tụng Ngài “chủ tể thiên giới chi tổ”. 
“Ngọc Thanh Biểu Văn” viết: “Ngọc Thanh Thánh Cảnh Nguyên Thủy Thiên Tôn: Nhất nguyên chi thủy, vạn đạo chi tông. Đạo bản Thái Huyền, chất phối âm dương nhi hoành Đại Tạo. Ân thôi thượng đức, vận hành kim cổ nhi độ quần sinh. Bao lục hợp dĩ cường danh, thống nhất nguyên nhi cương tượng. Chân thánh chi tông, nhân thiên chi tổ. Xử thượng cực vô thượng, Đại La chi cảnh. Đàn sí quân âm, thương hồ hiệt bảo. Tổng huyền chi hựu huyền, chúng diệu chi môn. Lập tam tài, khai trương vạn phạm. Thánh đức vô cùng, bất dung tuyên tán”. 
Ngọc Thanh Nguyên Thủy Thiên Tôn ngự tại nơi Đại La Thiên. Trong đó có nơi xưng “Huyền Đô Ngọc Kinh”. Chốn Ngọc Kinh ấy, đất vàng, thành ngọc, là cõi chẳng nhiễm trần cấu, lại có chư vị tiên vương, tiên công, tiên khanh, tiên bá hằng phò tá thị vệ. “Linh Bảo Vô Lượng Độ Nhân Thượng Kinh Đại Pháp” nói: “Đại La Thiên ấy, là nơi Hư Hoàng (niên hiệu ám chỉ Nguyên Thủy Thiên Tôn) ngự trị, bao hàm thiên địa, vô cực chí tôn”. 
Đài tọa Nguyên Thủy Thiên Tôn ngự xưng là “Úc la tiêu đài” hay “Thất Bảo Tử Vi Huyền Đài”. “Hoàng Kinh Tập Chú” viết: “Thiên trung tối thượng chi cực, thiên trung chi thiên, thần quang phương úc, tiêu nhiên chân thanh, cố ngôn úc la tiêu đài”. Tại chốn tối cao vô thượng trên các tầng trời, là trời trong cõi trời, thần quang ngào ngạt, khí thanh thơm ngát, chính là Úc La Tiêu Đài vậy! Trong “Đỗng Huyền Linh Bảo Ngọc Kinh Sơn Bộ Hư Kinh” viết: “Huyền giả Ngọc Kinh Sơn, tại Tam Thanh chi thượng, vô sắc vô trần, thượng hữu Ngọc Kinh Kim Khuyết Thất Bảo Huyền Đài (Úc La Tiêu Đài), Tử Vi Thượng Cung, trung hữu Tam Bảo Thần Kinh, sơn chi bát phương tự nhiên sinh thất bảo chi thụ, nhất phương các sinh nhất chú, di mạn bát phương, phúc cái chư thiên, bao la tam giới, vi Vô Thượng Đại La Thiên”. Tại Ngọc Kinh Sơn, có Úc La Tiêu Đài, tám hướng sinh tám gốc bảo thụ, tỏa ra khắp phương, che phủ muôn cõi, bao la vạn tượng. 
“Lịch Đại Thần Tiên Thông Giám” đề cập Thiên Tôn “đỉnh phụ viên quang, phân nhi thất thập nhị sắc”. Bởi thế, đa phần các tôn tượng Nguyên Thủy Tôn đều tạo tác với hình dáng cầm một viên ngọc màu đỏ trên tay. Điều đó tượng trưng cho thuở “thiên địa vị hình, hỗn độn vị khai, vạn vật vị sinh”, cho đến “vô cực trạng thái”, cùng “hỗn độn chi thời, âm dương vị phán”. 
Nguyên Thủy Tổ Khí hồi độ ngũ thường. Ngũ thường, tức ngũ hành vậy: Đông phân Thanh cửu khí, Nam thụ Đan tam khí, Tây thành Bạch thất khí, Bắc quy Huyền ngũ khí, Trung sinh Hoàng nhất khí, cũng chính là Ngũ Lão. Nguyên Thủy Ngũ Lão phân bố thủy khí kết thành Ngũ Lão Ngọc Thiên Xích Thư Chân Văn. Chân văn ấy không chỉ là khí cụ hóa sinh thiên địa vạn hữu mà còn là phương thế hướng dẫn chúng sinh trên con đường trở về với Đạo. 
Trong nhiều kinh điển của Đạo giáo nhắc đến hình ảnh Ngũ đế trì phan (Ngũ Lão Ngũ Đế cầm tràng phan) hay Ngũ sắc tường vân. Phan trong Đạo giáo là một pháp khí dẫn đường. Khi có một chúng sinh nào khởi tâm Quy Y, Quan Căn, Độ Lục hay thậm chí là công viên hành mãn, thăng chân đắc Đạo, Ngũ Lão đều ngự giáng trì linh phan mà câu dẫn hồng ân từ Nguyên Thủy. Khi ấy, Ngũ Lão Thủy Khí kết thành ngũ sắc tường vân mà tán tác pháp giới, trên thì khiến chư chân khánh hỷ, dưới thì khiến chúng sinh an lành, nơi u minh thủy đồ thì bít tắc tử lộ khai mở sinh môn hầu tế độ quỷ hồn... 
Trong các kinh điển, nhiều lần đề cập các vị chân nhân khởi cầu giáo pháp từ Nguyên Thủy Thiên Tôn. Trong các bản văn này, đôi khi mô tả Thiên tôn cười, đôi khi Thiên Tôn yên lặng đăm chiêu hồi lâu, thậm chí có lúc Thiên Tôn đổ lệ. Ngài vui mừng khi thấy có những chúng sinh thăng chân đắc Đạo; Ngài cười rạng rỡ đón họ vào chính Mình. Ngài buồn vì vô số chúng sinh vẫn hằng đắm mình trong cảnh lầm than, phóng đãng thân tâm ý mà chuốc lấy luân hồi khốn khổ....Thiên Tôn vốn là Đấng vô tình vô danh, vô hình vô tướng, Ngài không có tư tình tư dục như chúng sinh phàm trần. Ấy thế nhưng, vì một lòng từ bi lân tuất quá lớn lao mà Ngài biểu hiện ra những thứ như thể cảm xúc. Thiên Tôn chẳng đành lạnh mặt mà uy nghiêm ngồi tòa cao nhất nhưng đã hạ mình mà chia sẻ vui buồn cùng sinh dân. Ngài là đấng khiêm nhu, thường quảng cứu chúng sinh!
Dịp này, ngưỡng mong đạo chúng thành tâm xưng niệm Ngọc Thanh Bảo Cáo, trước cảm tạ Thánh ân hằng phu hựu, sau kì nguyện chúng Thánh đồng chiêm, ân điển tràn đầy, quốc thái dân an, phong điều vũ thuận, ngũ cốc phong đăng, gia đạo khang thái, đạo tâm viên mãn, thánh trí viên thông. 
Nguyện Thiên Tôn "thí đại pháp dược, y cứu trầm luân, chấn đại pháp âm, khai địch ngu muội, chú đại pháp vũ, quán mộc thân tâm, bố đại pháp vân, phúc ấm quần phẩm, nhiên đại pháp cự, chiếu chúc u hôn, khai đại pháp môn, cấp dẫn vạn loại". Như mông từ mẫn, ngưỡng hà huyền ân.
Chí tâm quy mệnh lễ; Tam giới chi thượng, Phạm khí di la; Thượng cực vô thượng, thiên trung chi thiên; Uất la tiêu đài, ngọc sơn thượng kinh; Miểu miểu kim khuyết , sâm la tịnh hoằng; Huyền nguyên nhất khí , hỗn độn chi tiên; Bảo châu chi trung , huyền chi hựu huyền; Khai minh tam cảnh, hóa sinh chư thiên; Ức vạn thiên chân, vô ưởng thánh chúng; Toàn đẩu lịch ki, hồi độ ngũ thường; Nguy nguy đại phạm, vạn đạo chi tông; Đại la Ngọc Thanh, hư vô tự nhiên Chí chân diệu đạo Nguyên Thủy Thiên Tôn.

2. Đại La Sư Bảo Thái Thanh Thái Thượng Lão Quân Đạo Đức Thiên Tôn

Thái Thượng Lão Quân Đạo Đức Thiên Tôn là vị thần tối cao của Đạo giáo, có danh hiệu Thái Thượng Lão Quân, Hỗn Nguyên Hoàng Đế, Ngài chính là Thần Bảo Quân hay Đại La Sư Bảo trong Tam Bảo của Đạo giáo (bao gồm Đạo bảo – Kinh bảo – Sư bảo).

Thái Thượng Lão Quân tức “Thái Thanh Đạo Đức Thiên Tôn”. Trong chúc tụng, đạo chúng thường cử xưng hiệu “Khai Hoàng Mạt Kiếp Thiên Tôn”. Ngoài ra, Lão Quân còn được biết đến với các hiệu khác như “Đạo Đức Thiên Tôn”, “Giáng Sinh Thiên Tôn”, “Hỗn Nguyên Thượng Đế”, “Sư Bảo Thiên Tôn”. Toàn xưng của Lão Quân là “Nhất Khí Hóa Tam Thanh Thái Thanh Cư Đại Xích Thiên Tiên Đăng Thái Thanh Cảnh Huyền Khí Sở Thành Nhật Thần Bảo Quân Đạo Đức Thiên Tôn Hỗn Nguyên Thượng Đế”, giản xưng “Thái Thượng Lão Quân”.

“Thái Thượng Lão Quân” tuy gói gọn trong bốn chữ song ý nhị cao siêu, thâm lý áo tàng. “Thái” tức không gian tối đại cao thượng; “Thượng” tức tối thượng cao siêu; “Lão” tức thời gian miên trường xưa cỗ; “Quân” tức tôn hiệu cao quý. Có thể thấy, danh xưng “Thái Thượng Lão Quân” đã bao hàm các ý tứ chí đại, chí cao, chí cửu, chí quý. Lão Quân vô thủy vô chung, chẳng sinh chẳng diệt, có tự đời đời, là vạn đạo chi tiên, là nguyên khí chi tổ.

Lão Quân tại Thiên Cung là Đấng chủ tể vạn thiên, tại Thánh là quân chủ vạn thánh, tại Tiên là tổng lãnh vạn tiên, tại Chân là đầu thủ vạn chân, tại Tinh Tú là Thiên Hoàng Đại Đế, tại giáo pháp là Thái Thượng Lão Quân. Đạo kinh thuyết Lão Quân có 1.200 tôn hiệu, hoặc hiển hoá 180 danh xưng, hoặc hiệu “Vô vi phụ”, hoặc hiệu “Vạn vật mẫu”, Ngài ứng Đại Đạo mà xoay guồng sinh hoá, là căn nguyên tạo lập thiên địa vũ hoàn.

Thái Thượng Lão Quân là vị thần minh quan trọng trong tín lý Đạo giáo. Theo quan niệm Đạo giáo, Lão Quân tuỳ phương vị mà thiết lập giáo pháp, lịch qua các thời thế mà độ nhân vô số. Trong các hoá thân của Ngài, Lão Tử là đệ thập bát thế hóa thân, truyền lại thế gian “Đạo Đức Kinh”, củng cố hạt giống tư tưởng Đạo giáo hình thành. Theo đó, Lão Tử được tôn là Đạo Tổ của Đạo giáo.

3. Đại La Kinh Bảo Thượng Thanh Linh Bảo Thiên Tôn

Hạ Chí 21.6, tức ngày Thánh đản của Linh Bảo Thiên Tôn. Nay ta tìm hiểu qua về Ngài. Toàn hiệu của Ngài là Thái Thượng Huyền Hoàng Cao Thánh Nguyên Khí Sở Thành Linh Bảo Thiên Tôn Thượng Thanh Diệu Hữu Thượng Đế Ngọc Thần Đại Đạo Quân.
Độ Nhân Kinh chép: “Xích Minh khai đồ; vận độ tự nhiên; Nguyên Thủy an trấn; phu lạc ngũ thiên; Xích thư ngọc tự; Bát uy long văn; Bảo chế kiếp vận; sử thiên trường tồn”. Thuở ấy, vào niên hiệu Xích Minh, Nguyên Thủy Thiên Tôn tuyên diễn Xích thư ngọc văn, Bát uy long văn, Bảo chế kiếp vận chân kinh mà khiến trời đất trường tồn. Lời ấy, quý hơn vàng ngọc, uy linh mặc trắc, thần uy khôn cùng. Lời ấy, khai thiên lập địa, kiến thiết vũ hoàn, quảng cứu chúng sinh. Lời ấy, chính là Linh Bảo Cao Tôn vậy.

Linh Bảo Thiên Tôn còn được biết đến danh hiệu Thượng Thanh Cao Thánh Thái Thượng Ngọc Thần Nguyên Hoàng Đại Đạo Quân. “Chân linh vị nghiệp đồ” do Đào Hoằng Cảnh - một vị cao đạo biên soạn liệt Ngài vào vị tôn thần quan trọng thứ hai sau Nguyên Thủy Thiên Tôn. Thời Đường, Ngài được gọi là Thái Thượng Đại Đạo Quân, triều Tống xưng Linh Bảo Thiên Tôn hoặc Linh Bảo Quân. 
Đạo kinh truyền Linh Bảo Tôn có trước lúc vũ hoàn hình thành, từ thuở trạng thái hỗn độn sở hóa nguyên khí. Đích thị “Nhị thần chi tinh khí, cửu khánh chi tử yên”, hậu thác thai tam thiên thất bách niên mà đản sinh, trụ tại Thượng Thanh Cảnh, Huyền Đô Ngọc Kinh Tiên Phủ, có kim đồng, ngọc nữ, 30 vạn thị vệ, vạn thần triều bái. Thiên Tôn siêu độ cho chúng sinh không thể nghị bàn. Ngài có tam thập lục biến, thất thập nhị hóa, tùy thời, tùy địa mà ứng hóa.

Trong “Vân Cấp Thất Thiêm” trích dẫn từ “Đỗng Chân Đại Đỗng Chân Kinh”, nói về Linh Bảo Tôn rằng “Ngọc thần chi tinh khí, cửu khánh chi tử yên, ngọc huy hoán diệu, kim ánh lưu chân, kết hóa hàm tú, bao ngưng nguyên thần, ký thai mẫu thị, dục hình vi nhân”.
“Linh Bảo Lược Ký” nói rằng: “Thái thượng đại đạo quân dĩ khai hoàng nguyên niên thác thai vu tây phương lục na ngọc quốc, ký dựng vu hồng thị chi bào, ngưng thần quỳnh thai chi phủ tam thiên thất bách niên, hàng đản vu kỳ quốc úc sát sơn phù la chi nhạc đan huyền chi a trắc, danh viết khí độ, tự thượng khai nguyên. Cập kỳ trường, nãi khải ngộ đạo chân, kỳ tâm cao đạo, tọa vu khô tang chi hạ, tinh tư bách nhật nhi nguyên thủy thiên tôn hạ hàng, thụ linh bảo đại thừa chi pháp thập bộ diệu kinh”.
Thượng Thanh Cao Thánh Thái Thượng Ngọc Thần Đại Đạo Quân từ Nguyên Thủy Thiên Tôn thụ kinh pháp, dùng uy quyền Kinh bảo mà kiến thiết vũ hoàn, sắp xếp trời trăng, vận hành mọi nguyên lý. Thiên Tôn cư tam thập lục thiên chi đệ nhị cao vị thượng thanh cảnh, tại tam thập tứ thiên chi thượng, trị nhụy châu nhật khuyết, quản thất ánh tử phòng, kim đồng ngọc nữ các tam thập vạn thị vệ. Vạn thần nhập bái, ngũ đức bả phù, thượng chân thị thần, thiên hoàng bão đồ.
“Đỗng Huyền Bổn Hành Kinh” nói rằng Linh Bảo Thiên Tôn lấy Linh Bảo chi pháp mà tùy thế độ nhân. Tự Nguyên Thủy khai quang, chí vu Xích Minh nguyên niên, kinh cửu thiên cửu bách ức vạn kiếp, độ nhân hữu như trần sa chi chúng, bất khả thắng lượng. Phàm ngộ hữu duyên hảo học chi nhân, thỉnh vấn nghi nan, linh bảo thiên tôn tức bất lận giáo hối. Thiên tôn hữu tam thập lục biến, thất thập nhị hóa, nhân dục kiến chi, tùy cảm nhi ứng, thiên vạn xử khả phân thân tức đáo.

Đạo giáo cung quán đều có Tam Thanh Điện, hình tượng Linh Bảo Thiên Tôn thường phủng như ý, vị trí thường ở bên trái tượng Nguyên Thủy Thiên Tôn. Một số tượng tạo tác Ngài nắm giữ Thái Cực Đồ. Linh Bảo Tôn còn xưng “Thái thượng đại đạo quân”, “Thượng thanh đại đế”. “Đại Đỗng Chân Kinh” viết: “Thượng thanh cao thánh thái thượng đại đạo quân giả, cái ngọc thần chi tinh khí, khánh vân chi tử yên, ngọc huy diệu hoán, kim ánh lưu chân, kết hóa hàm tú, bao ngưng lập thần, đạo quân tức quảng tuyên kinh lục, truyện hồ vạn thế.”