Tượng Văn Võ Phán Quan

Phán quan (tiếng Trung: 判官) hay minh phán (tiếng Trung: 冥判) là một chức quan của âm phủ được nhắc đến trong Đạo giáo, Phật giáo, tín ngưỡng dân gian Trung Quốc, Việt Nam. Nhiệm vụ chính là quản lý tuổi thọ của loài người, báo ứng thiện ác, trừng phạt ác quỷ.

Tượng Văn Võ Phán Quan

Thôi Phán Quan, húy danh Ngọc, hình tượng thường khắc họa là nhân vật khoác hồng bào, tay trái cầm Sinh-Tử Bộ, tay phải cầm Câu Hồn Bút. Thuở sinh tiền, Thôi Phán Quan là vị quan ngay thẳng chính trực. Thác đi, Ngài được giao phó nhiệm vụ chủ quản việc thưởng thiện phạt ác, sinh tử nhân sinh.
Thôi Phủ Quân là một trong nhiều vị thần thuộc tín ngưỡng dân gian Trung Hoa. Tại Trung Quốc, có khá nhiều đền đài xây dựng thờ phụng Thôi Phán Quan, hương khói quanh năm. Thôi Phủ Quân, họ Thôi, danh Giác, tự Tử Ngọc, sinh ra ở huyện Cổ Thành (trước đây thuộc quản lý của thành phố Tấn Châu, tỉnh Hà Bắc). Ngài sinh vào giai đoạn Tùy - Đường. 

Thôi Giác sinh vào ngày mồng 6 tháng 6, thời Khai Hoàng thứ 5 (năm 585). Đường Thái Tông phong ông làm tri huyện, sau lần lượt giữ các chức vụ tri huyện Phũ Dương (nay là huyện Từ, Hà Bắc), tri huyện Vệ (nay là Vệ Hiền trấn, Tuấn huyện, tỉnh Hà Nam), thứ sử Bồ Châu,... Trong quá trình đảm nhận quan chức, ông luôn là người đi đầu trong việc thực hiện chính sách cốt an dân, lợi nước. Đường Trinh Quan năm thứ 22 (648), ngày 10 tháng 10, ông qua đời và được chôn chất tại Phủ Dương huyện. 

Sau loạn An Sử, Đường Huyền Tôn phong Hộ Quốc Hiển Ứng Hầu. Tống Nhân Tông năm thứ 2 (1035), gia phong Hộ Quốc Hiển Ứng Công. Tống Triết Tông năm thứ 2 (1099), cải phong Hộ Quốc Hiển Ứng Vương. 
Thôi Phủ Quân là một vị thần tiên Đạo giáo, bổn danh Thôi Tử Ngọc, người thời Đường, Cổ Thành huyện. Tương truyền thân phụ của ông đã già nhưng chưa có con, bèn đến Nam Nhạc Hành Sơn cầu thần. Một đêm nọ, trời sinh dị tượng, trên trời có tiên nhân mang đến cửa nhà một chiếc hộp và truyền rằng trời tứ ban cho gia đình. Thân phụ ông mở ra thấy trong đó có hai khối ngọc. Chẳng mấy chốc, vợ ông phía sau nhà cũng kì lạ hạ sinh một người con trai, ông nhân ấy đặt tên là Tử Ngọc.

Thôi Tử Ngọc lúc nhỏ thông minh xuất chúng, sau làm huyện quan. Tử Ngọc có thể phán đoán sự vụ tài tình, vì vậy ông đã quản lý huyện nha và địa phương được thái hòa, êm ấm, nhân dân cảm kích vô ngần.
Một lần, vào dịp lễ hội, huyện lệnh ra chỉ thị cấm săn bắn. Tuy nhiên, một kẻ đã cố tình phạm vào, sau đó liền bị bắt. Thôi Tử Ngọc hỏi người đàn ông rằng: “Ngươi nguyện ý tại nhân gian thụ hình hay muốn đến địa ngục xử phạt?”. Người đàn ông cho rằng lời ấy thật gàn dở, vì vậy bèn nói sẵn sàng chịu phạt nơi địa ngục. Tối đến, kẻ phạm nhận kia thấy có người triệu hồn xuống minh ti, hắn kinh hãi khi thấy Thôi Tử Ngọc đang làm việc trên bàn công án. Tại đây, hắn đã phải chịu trừng phạt bằng các khổ hình vô cùng đau đớn.

Lại có tích truyền rằng, một ngày nọ, Thôi Tử Ngọc đang chơi cờ với một người bạn, đột nhiên có một số vị thần tiên đến, phong y nhậm mệnh Thổ Địa thần, sau đó y cáo biệt gia quyến và thăng thiên.

Nguồn: Đạo sĩ Vô Danh Tử